Strona bierna ma w świecie nauki angielskiego opinię „tej niechcianej”, „tego dziwnego tworu”, który trzeba znać, ale lepiej nie używać. Wielu nauczycieli straszy nią od pierwszych lekcji, a uczniowie zaczynają unikać jej jak ognia. Z drugiej strony — w praktyce słyszymy ją w filmach, w biznesie, w nauce, w oficjalnych komunikatach, a nawet w casualowych rozmowach. Więc skąd pomysł, że ją nadużywamy?
W ŁOSIEM obserwujemy coś ciekawego: nie tyle nadużywamy strony biernej, co… używamy jej nie tam, gdzie trzeba. Efekt? Zdania brzmią sztywno, formalnie, niekiedy komicznie. Czasem wychodzi nam dziwny angielski, w którym brakuje życia i dynamiki. To trochę tak, jakby do codziennej rozmowy o pogodzie dorzucać słownictwo prawnicze — niby poprawnie, ale jednak nie pasuje.
Czym właściwie jest strona bierna i dlaczego w ogóle istnieje?
Zacznijmy od fundamentu: strona bierna nie jest wynalazkiem gramatycznym, który miał utrudnić życie uczniom. Jest odpowiedzią na potrzebę języka — pozwala mówić o tym, co jest ważne w kontekście, bez skupiania się na wykonawcy czynności.
Formuła jest prosta:
be + past participle (III forma)
Przykłady:
The letter was sent.
My phone was stolen.
These cars are made in Japan.
Strona bierna jest używana, gdy:
nie wiemy, kto wykonał czynność,
nie chcemy tego powiedzieć,
wykonawca jest oczywisty,
najważniejszy jest sam efekt.
Więc nie, nie jest zła. Jest potrzebna — ale jak każde narzędzie: można jej używać z umiarem lub przesadnie.
Dlaczego uczniowie wpadają w pułapkę nadużywania strony biernej?
1. Brzmi formalnie, więc wydaje się „bardziej poprawna”
Uczniowie często myślą, że im bardziej oficjalne zdanie, tym lepszy angielski.
Efekt:
The meeting was organized by me.
gdy wystarczyłobyI organized the meeting.
2. W polskim często brzmi naturalnie
„Zrobione zostało…”, „zostałem poinformowany…”, „takie decyzje są podejmowane…” — my naprawdę lubimy tę konstrukcję. A angielski działa inaczej.
3. Podręczniki zawierają masę ćwiczeń na stronę bierną
Skoro w rozdziale 10 jest 40 przykładów, mózg automatycznie zaczyna używać tej formy jako domyślnej.
4. Brak swobody w mówieniu
Kiedy brakuje słów lub konstrukcji, uczeń sięga po to, co pewne — a strona bierna daje poczucie bezpieczeństwa. Problem w tym, że czasem brzmi sztucznie.
Kiedy strona bierna jest najlepszym wyborem — i naprawdę brzmi naturalnie
To nie jest tak, że strona bierna to zło. Wręcz przeciwnie — Anglicy też jej używają, tylko w odpowiednich sytuacjach.
1. Gdy wykonawca nie ma znaczenia
The window was broken overnight.
(kto? nie wiemy i nie jest to ważne)
2. Gdy ważniejszy jest efekt
Over 20 new jobs were created last year.
(liczy się rezultat, nie wykonawca)
3. W oficjalnych komunikatach
Tickets will be refunded next week.
(standardowe użycie)
4. W nauce i technice
The experiment was conducted in low temperatures.
The data were collected over two years.
5. Gdy nie chcemy powiedzieć „kto to zrobił”
Bo czasem lepiej zostawić to w cieniu:
Mistakes were made.
Gdzie strona bierna brzmi źle — przykłady przesadnej formalności
To tu najczęściej widzimy wpadki. Oto zdania, które uczniowie tworzą, bo „tak im wychodzi”, ale w naturalnym angielskim brzmią bardzo dziwnie:
❌ The dinner was cooked by me yesterday.
✔ I cooked dinner yesterday.
❌ The homework was done by us before 8 pm.
✔ We did the homework before 8 pm.
❌ The room was cleaned by Tom this morning.
✔ Tom cleaned the room this morning.
❌ The photos were taken by my phone.
✔ My phone took the photos.
(albo jeszcze lepiej: I took the photos with my phone.)
Tu strona bierna nie dodaje nic praktycznego — wyłącznie sztywność.
Dlaczego Polacy nadużywają strony biernej częściej niż inni uczący się?
1. Polszczyzna kocha konstrukcje „został zrobiony”, „jest robione”
Nam to brzmi naturalnie. Anglikowi — już nie zawsze.
2. Brak odwagi w mówieniu
„Nie wiem, jak powiedzieć: ‘oni zrobili’, więc powiem: ‘zostało zrobione’”.
3. Szyk zdania
W angielskim szyk jest bardziej rygorystyczny, więc uczniowie czują, że strona bierna daje „więcej luzu”. Niestety — nie o to w niej chodzi.
Jak nauczyć się wyczuwać, czy strona bierna wypada naturalnie?
Oto najprostszy test, który stosujemy na zajęciach w ŁOSIEM.
Zadaj sobie jedno pytanie:
Czy osoba wykonująca czynność jest ważna?
Jeśli tak → użyj strony czynnej.
Jeśli nie → użyj strony biernej.
Przykłady:
Kto śpiewa piosenkę? Ważne → John sings the song.
Interesuje cię tylko piosenka, nie wykonawca → The song is sung.
To naprawdę działa.
Kiedy strona bierna w dialogach brzmi nienaturalnie
W rozmowach codziennych ludzie rzadko mówią:
The report was prepared by me.
Mówią:
I prepared the report.
To stylistyczny instynkt — Anglicy używają języka żywo, bez potrzebnych formalności. Jeśli chcesz brzmieć naturalnie, warto ten instynkt w sobie wyrobić.
Strona bierna w czasach — szybkie zestawienie, żeby ogarnąć całość
| Czas | Strona czynna | Strona bierna |
|---|---|---|
| Present Simple | They make cars | Cars are made |
| Past Simple | They built it | It was built |
| Present Continuous | They are repairing the road | The road is being repaired |
| Present Perfect | They have stolen my bike | My bike has been stolen |
| Future Simple | They will announce results | Results will be announced |
Warto przećwiczyć to na konkretnych zdaniach — na zajęciach u nas robimy to regularnie, bo pomaga zauważyć, gdzie strona bierna wypada naturalnie, a gdzie robi się przesadą. Kliknij w baner, jeśli chcesz przetestować to z lektorem.
Najczęstsze błędy i jak ich uniknąć
❌ Nadużywanie „by”
Nie każde zdanie bierne musi mieć wykonawcę!
The film was made by a famous director — OK
The homework was done by me — brzmi dziwnie
❌ Tworzenie biernej tam, gdzie nie potrzeba
The meeting was happened ❌
(happen nie tworzy strony biernej)
❌ Mieszanie czasów
The letter is written yesterday ❌
✔ The letter was written yesterday.
❌ Używanie biernej, by uniknąć mówienia „I”
To częsty błąd uczniów, ale odbiera naturalność.
Ćwiczenia, które pomagają nabrać językowego wyczucia
1. Zamień zdanie bierne na czynne
The room was decorated by Anna.
→ Anna decorated the room.
2. Zamień zdanie czynne na bierne
Tom repaired the bike.
→ The bike was repaired by Tom.
3. Poszukaj w tekście zdań, którym bierna szkodzi
Weź krótki artykuł i podkreśl miejsca, gdzie brzmi to zbyt formalnie.
4. Stwórz dwie wersje zdania: formalną i potoczną
Formalnie: The decision was made yesterday.
Potocznie: We decided yesterday.
Takie zadania świetnie wyrabiają instynkt językowy — jeśli chcesz je przećwiczyć w praktyce, wskakuj do naszej szkoły, klikając w baner.
Czy naprawdę nadużywamy strony biernej?
Czasem tak — ale nie dlatego, że Anglicy jej nie używają, tylko dlatego, że używamy jej nie tam, gdzie powinniśmy. Klucz leży nie w unikaniu strony biernej, ale w rozumieniu jej celu: ma służyć klarowności, a nie dodawać tekstom sztucznej elegancji. Gdy zaczynasz czuć, w jakich zdaniach działa najlepiej, cała reszta układa się sama — a twój angielski staje się naturalny, pewny i po prostu przyjemny w odbiorze.
Cześć! Jesteśmy ŁOSIEM – nowoczesną szkołą językową, która łączy pasję do nauczania z innowacyjnymi metodami edukacji. Oferujemy zajęcia stacjonarne oraz e-korepetycje z języka angielskiego, niemieckiego, matematyki i programowania. Nasze placówki znajdują się w Nowym Tomyślu, Opalenicy i Grodzisku Wielkopolskim.
Potrzebujesz korepetycji? Zadzwoń – 667 213 252!
